بابرنامه نینگ کابل واقعه لری اوزبیکچه و دری تیللریده چاپ ایتیلدی

ظهیرالدین محمد بابر (1484- 1530 م) جهان تن آلگن ادبی- علمی و سیاسی سیمالردن بیریدیر. او، 49 ییل لیک قیسقه حیاتی دوریده اوزیدن قوییده گی منگو اثرلرنی قالدیردی:
• بابرنامه
• اوزبیک و دری تیللریده یازگن شعر دیوانی
• مبین رساله سی
• عروض رساله سی
• والدیه رساله سی نینگ شعری ترجمه سی

بابر نینگ هر بیر اثری اوز اورنیده کتته علمی- ادبی اهمیت گه ایگه و هر بیر اثری افغانستان، اوزبیکستان، ترکیه و باشقه یورتلرده علیحیده اورین و اهمیت گه سزاواردیر. بو اثرنینگ منگولیگی، اهمیتی و جهانی لیگینی شوندن بیلیش ممکن که، بابرنامه حاضرگه چه 70 دن آرتیق جهان تیللریگه ترجمه و قیته- قیته چاپ ایتیلگن، مثال اوچون فقط انگلیس تیلیده تورت یولی ترجمه قیلینگن، اونینگ اهمیتی گه گواهلیک بیره دی

اما افغانستان ده، بابرنینگ دیوانی (1983میلادی) ییلی نشر ایتیلگن و بابر تولدی نینگ 500 ییل لیگی مناسبتی بیلن کابل ده دایر ایتیلگن خلق ارا سیمینارده ترقه تیلگن ایدی

بو دیوان نینگ علمی- تنقیدی متنینی دکتور شفیقه یارقین تیارلب، تولیق و هر تمانلمه علمی مقدمه و سوزلیک بیلن نشر ایتگن ایدی

بو کتاب 1998 میلادی ییلی اوزبیکستانده، بابر خلق ارا فوندی تمانیدن آلتین مدال گه سزاوار بولدی

افغانستانده بابر حقیده ینه بیر ایککی کتاب نشر ایتیلگن. اولر ایسه، پروفیسور عبدالحی حبیبی نینگ "ظهیرالدین محمد بابرشاه"، محمد حلیم یارقین و شفیقه یارقین نینگ "بابر منگولیگی"، شفیقه یارقین نینگ "بابر دیوانی نینگ تکمله سی" و "بابرگه ارمغان" توپلملریدن عبارت دیر

منه ایندی بابرنینگ اینگ بویوک و منگو اثری "بابرنامه" هم افغانستانده چاپ و نشر یوزینی کوردی. بو اثر نی افغانستان علوم اکادمیسی، بهیر باسمه خانه سیده (500) نسخه ده نشر ایتکن

بو اثرنی دکتور شفیقه یارقین "لیدن" و "قزان" نسخه لری اساسیده اوزبیکستان کریلچه نشری یوزیدن حاضرگی افغانستان اوزبیک الفباسی (عرب الفباسی) گه اوگیریب، تورلی فهرستلر بیلن چاپ گه تیارلب، نشر ایتدی

منبعلر  بو اثرنی دکتور شفیقه یارقین "لیدن" و "قزان" نسخه لری اساسیده اوزبیکستان کریلچه نشری یوزیدن حاضرگی افغانستان اوزبیک الفباسی (عرب الفباسی) گه اوگیریب، تورلی فهرستلر بیلن چاپ گه تیارلب، نشر ایتدی   یازوچی

بو کتاب، بابرنامه نینگ تولیق متنی ایمس، بلکه کابل (بوکونگی افغانستان) واقعه لری گه باغلیق قسمی نی اوز ایچیگه آله دی

اوزبیکچه متنی نی تیارلاوچی و بوکونگی افغانسان دری تیلیگه ترچمه قیلووچی دکتور شفیقه یارقین نینگ مقدمه سیگه کوره، او، بابر تولدی نینگ 500 ییل لیگی سیمیناری قراریگه کوره، بابرنامه نینگ "کابل واقعه لری" قسمی نی (1363-1364 خورشیدی) ییللری دری تیلیگه ترجمه قیلیب، اوزبیکچه متنینی هم کریلچه دن اوگیرگن

اما ییللر اوتیب، تورلی قیینچیلیکلر و قرمه- قرشی واقعه لر یوز بیرگنی سببلی، بو ایککی اثر چاپ بولالمه ی قالگن ادی. شو باعث، مترجم قالگن قسملرینی هم ترجمه قیلمه ی قویگن

مقدمه ده ایتیلیشیچه، بابرنامه نینگ قالگن قسملری یعنی ماورالنهر و هندوستان واقعه لری هم دکتور شفیقه یارقین آرقلی دری تیلیگه ترجمه و هم اوزبیکچه متنی چاپ گه تیارلنه دی

ینگی چاپ ایتیلگن بابرنامه نینگ بیلگی لری

• کتاب "کابل واقعه لری" قسمی نی اوز ایچیگه آله دی
• کتاب وزیری قطعی و جوده چیرایلی صحافت بیلن 500 نسخه ده چاپ ایتیلگن
• کتاب 374 بیت دن عبارت. اونده (الف- و) صفحه لری متن تیارلاوچی سی نیگ مقدمه سی، (1-277) بابرنامه نینگ متنی، (278 – 367) بیت لریده کورستکیچلر (کیشی لر، ییرلر، ایل لر، قوم و قبیله لر، تیل لر و لهجه لر، کتابلر و رساله لر فهرستلری) و (358 – 384) بیتلرده کتابشناسلیک بیریلگن
• کتاب، افغانستان علوم اکادمیسی تمانیدن، بهیر باسمه خانه سیده 500 نسخه ده، 1386 (2007م) ییلی باسیلیب، نشر ایتیلگن

ایتیب اوتیش کیره ک که بو متن نی علمی – تنقیدی متن دیسه بوله دی، چونکه اونده اوزبیکستان نشری گه قناعت قیلینمه ی، قازان، لیدی، استانبول، بمبئی و باشقه نشر لریگه مراجعت قیلیب، آره ده گی فرقلر کورسه تیلیب، ناتوغری ییرلری توغریلنگن

بابرنامه نینگ اوزبیکچه متنی بیلن بیرگه، دری ترجمه سی هم علیحده کتاب بولیب، افغانستان علوم اکادمیسی تمانیدن نشر ایتیلدی. ایکله کتاب نینگ نشر ییلی، صحافتی، باسمه خانه سی و اولچاوی بیردیک، اما دری ترجمه نینگ صفحه لری آزراق (338) دیر

اونده، تیل و لهجه لر، ایل لر و قوم- قبیله لر، کتاب و رساله لر، و کتابشناسلیک کورستگیچلری بیریلمه گن

	خانم شفیقه یارقین تیارله گن بابرنامه اساسآ ظهیرالدین محمد بابر نیگ مدفنی کابل واقعه لریگه بخشلنگن

بابرنامه نینگ دری ترجمه سی نی شفیقه یارقین جوده کتته محنت و علمی میتود اساسیده بجرگن. البته ایتیب اوتیش کیره ک که بابرنامه نی ایلک یولی جلال الدین اکبر دوریده مشهور مورخ و ادیب عبدالرحیم خانخانان فارسی تیلیگه اوگیرگن ایدی. اما دکتور شفیقه یارقین نینگ ایتیشیچه، قوییده گی دلیل لرگه کوره، قیته ترجمه قیلیش وظیفه سی، بابر تولدی نینگ 500 ییل لیگی سیمیناری تمانیدن اونگه یوکلنگن:

• عبدالرحیم خانخانان ترجمه سی، 500 ییل بورونگی هندوستان فارسی تیلیگه یقین بولیب، اونده گی اصطلاحلر و ترکیبلر و سوزلر، حاضرگی دری ادبی معیاری تیلی گه ماس کیلمه یدی
• آلدینگی چاپ، بوکونگه کیلیب، تاپیلمس نسخه گه ایلنگن و قولیازمه نسخه دیک، فقط بیرار کتابخانه یا سناقلی کیشی لر قولیده بولیشی ممکن و همه نینگ اختیاریده یوق
• آلدینگی ترجمه، تاش باسمه ده باسیلگن، اینیقسه آدملر و ییرلر نامی شونچه لیک ناتوغری که اولرنی تانیب، بیلیب بولمه یدی
• آلدینگی ترجمه ده، فصل و باب لر و واقعه لر ییل لری ایریب بیریلمه گن، شونینگ اوچون ییر اسم یا واقعه یا فصل نی تاپیش اوچون کوپ ورق لرنی قیته- قیته دقت بیلن کوریب قیدیریش کیره ک بوله دی و اوقووچی نینگ انچه وقتی ضایع کیته دی

بیز دکتور شفیقه یارقین نینگ یوقاریده گی سوزلریگه اساسآ، بابرنامه اوزبیکچه متنی و ینگی دری ترجمه سی نینگ چاپ ایتیلگنینی دکتور شفیقه یارقین و برچه اوزبیک کتابخوانلریگه قوتلب، بو کتاب لرنینگ اوقیشی نی برچه گه توصیه ایته میز

اوزبیک ادبیاتی، فرهنگی و تیلی نینگ رواجیگه کتته حصه قوشگن دکتور شفیقه یارقین گه ینگی- ینگی علمی- ادبی یوتوقلر تیله گن حالده اوندن بابرنامه نینگ تولیق متنی نی تیارلش و ترجمه قیلیشی نی ایستب قاله میز